Αμβλυωπία (Τεμπέλικο μάτι)

Αμβλυωπία (τεμπέλικο μάτι) λέγεται η μείωση της οπτικής οξύτητας, εξαιτίας της ατελούς ανάπτυξης της όρασης στην παιδική ηλικία.

Η ικανότητα της όρασης αναπτύσσεται ραγδαία στα πρώτα χρόνια ζωής του παιδιού. Αν οποιοδήποτε πρόβλημα των ματιών δεν επιτρέψει στην ανάπτυξη να ολοκληρωθεί, τότε αναπτύσσεται αμβλυωπία.

Ποιες είναι οι αιτίες της αμβλυωπίας;

Τα αίτια της αμβλυωπίας έχουν να κάνουν με όλες τις καταστάσεις που προκαλούν θολή όραση σε ένα ή και στα δύο μάτια.
Έτσι, το μάτι με την χειρότερη όραση προκαλεί σύγχυση και μπερδεύει τον παιδικό εγκέφαλο, οπότε σταματά να λαμβάνεται υπόψη κατά την ανάλυση των οπτικών ερεθισμάτων, με αποτέλεσμα να σταματά η ανάπτυξη της όρασης.
Τέτοιες καταστάσεις μπορεί να είναι:

Υψηλά διαθλαστικά σφάλματα, με συνηθέστερη την υψηλή υπερμετρωπία, ή τον αστιγματισμό.
Στραβισμός, όπου το μάτι που παρεκκλίνει από τον άξονα σταματά να χρησιμοποιείται για να μην προκαλεί διπλωπία.
Καταστάσεις που εμποδίζουν την όραση του ματιού, όπως ο συγγενής καταρράκτης και η συγγενής βλεφαρόπτωση.

Πώς εμφανίζεται η αμβλυωπία;

Το πρόβλημα με την αμβλυωπία είναι ότι αναπτύσσεται ύπουλα, χωρίς συμπτώματα. Το παιδί, χρησιμοποιώντας για την όρασή του το «καλό» του μάτι, δεν κατανοεί ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, και ακόμα και σε ηλικίες με λεκτική επικοινωνία, δεν διαμαρτύρεται.
Ως εκ τούτου, η αμβλυωπία ανευρίσκεται συνήθως τυχαία σε κάποια επίσκεψη στον οφθαλμίατρο.

Η προληπτική οφθαλμολογική εξέταση του παιδιού από μικρές ηλικίες είναι πολύ σημαντική για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της αμβλυωπίας

Παράγοντες κινδύνου

Σε υψηλότερο κίνδυνο για αμβλυωπία βρίσκονται παιδιά που γεννήθηκαν πρόωρα, με χαμηλό βάρος, παιδιά με ιστορικό αμβλυωπίας στην οικογένεια, και παιδιά με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές.

Προληπτικός έλεγχος

Εκ των παραπάνω, διαφαίνεται το πόσο μεγάλη σημασία έχει η προληπτική οφθαλμολογική εξέταση του παιδιού από μικρές ηλικίες. Μάλιστα, σύμφωνα με τις οδηγίες της Διεθνούς Οφθαλμολογικής Κοινότητας, συστήνεται προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος:

στα μάτια κάθε νεογέννητου
μέσα στα 2 πρώτα χρόνια της ζωής
σε ηλικία 3-4 ετών
σε ηλικία 5-6 ετών
κάθε 1 με 2 έτη στην σχολική περίοδο

Θεραπεία

Η αμβλυωπία μπορεί να θεραπευθεί, εφόσον διαγνωσθεί εγκαίρως, ενώ όσο μεγαλώνει η ηλικία του παιδιού, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η θεραπεία. Ιδανικά, θα πρέπει να ξεκινήσουμε τη θεραπεία το πολύ ως τα 7 πρώτα χρόνια της ζωής.

Αρχικά θα πρέπει να θεραπεύσουμε την αιτία που προκαλεί την μειωμένη όραση στο μάτι, για παράδειγμα να διορθώσουμε οποιοδήποτε διαθλαστικό σφάλμα με γυαλιά ή να χειρουργηθεί ο καταρράκτης που εμποδίζει την όραση.

Έπειτα, να δυναμώσουμε το «τεμπέλικο» μάτι, αναγκάζοντας τον εγκέφαλο να το χρησιμοποιεί. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με κάλυψη του «καλού» ματιού με ένα ειδικό αυτοκόλλητο επίθεμα, είτε με σταγόνες που θολώνουν την όραση του δυνατού ματιού, ώστε το παιδί να αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει το αμβλυωπικό του μάτι.

Τονίζεται ξανά ότι όσο πιο σύντομα αρχίσει η θεραπεία, τόσο καλύτερα θα είναι τα αποτελέσματά της.