Στραβισμός
Ο στραβισμός είναι μια πάθηση κατά την οποία οι δύο οπτικοί άξονες δεν είναι παράλληλοι, διότι ο ένας οφθαλμός παρεκκλίνει.
Ουσιαστικά, δηλαδή, τα δύο μάτια δεν κοιτάζουν ταυτόχρονα στο ίδιο σημείο. Η παρέκκλιση μπορεί να συμβαίνει προς τα έσω, προς τα έξω, ή ακόμη και προς τα πάνω ή κάτω.
Οφθαλμοκινητικότητα και Ορθοφορία
Υπάρχουν 6 μύες σε κάθε οφθαλμό που φροντίζουν για την κινητικότητά του προς όλες τις κατευθύνσεις. Αυτοί δρουν σε συνεργασία με τους μύες του άλλου οφθαλμού, ώστε να επιτυγχάνεται η κίνηση του βλέμματος.
Η παράλληλη θέση των οφθαλμών (ορθοφορία) βρίσκεται σε συνεχή έλεγχο από τον εγκέφαλο, ο οποίος με μικροδιορθώσεις στην τάση του κάθε οφθαλμοκινητικού μυ φροντίζει για την συνεργασία των δύο ματιών και την τρισδιάστατη διόφθαλμη όραση.
Όταν παρουσιαστούν προβλήματα στην κινητικότητα των οφθαλμών ή στον κεντρικό έλεγχο αυτής, τότε μπορεί να εμφανιστεί στραβισμός.
Πότε εμφανίζεται ο στραβισμός;
Ένα παιδί μπορεί να γεννηθεί με στραβισμό, ή να τον εμφανίσει στα πρώτα χρόνια της ζωής του, συνήθως έως 4 ετών. Στην εμφάνιση στραβισμού σε μεγαλύτερη ηλικία ή σε ενήλικες, τα αίτια είναι διαφορετικά και πρέπει να διερευνηθούν άμεσα.
Ο στραβισμός μπορεί να είναι μόνιμος, όταν το μάτι στραβίζει συνεχώς, ή διαλλείπων όταν υπάρχουν στιγμές με τα μάτια ευθυγραμμισμένα, και άλλες με στραβισμό. Επίσης, το παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί εναλλάξ τα δύο του μάτια (επαλλάσσων στραβισμός)
Όταν τα μάτια χάνουν την ευθυγράμμισή τους, τότε προκαλείται διπλωπία και σύγχυση, διότι ο εγκέφαλος δεν μπορεί να ταυτίσει τις δύο διαφορετικές εικόνες σε μία. Για να μη συμβαίνει αυτό, απωθεί τελείως την εικόνα που λαμβάνει από το μάτι που στραβίζει, και κρατάει μόνο αυτή από το σωστά ευθυγραμμισμένο μάτι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην αναπτύσσεται επαρκώς η όραση στον οφθαλμό που παρεκκλίνει, προκαλώντας αμβλυωπία (τεμπέλικο μάτι).
Κάθε παρέκκλιση των οφθαλμών μετά την ηλικία των 4 μηνών δεν είναι φυσιολογική, και θα πρέπει να ελέγχεται
Συμπτώματα
- Ο στραβισμός γίνεται αντιληπτός συνήθως από τους γονείς, από την εικόνα των δύο μη ευθυγραμμισμένων οφθαλμών.
- Σπανιότερα, το παιδί μπορεί να εμφανίσει διπλωπία, φωτοφοβία, και αντισταθμιστική θέση κεφαλής (προσπάθεια ανακούφισης από τη διπλωπία γέρνοντας το κεφάλι στο πλάι).
- Θα πρέπει να τονιστεί, ότι μέχρι την ηλικία των 4 μηνών, είναι φυσιολογική μία διαταραχή της κινητικότητας των οφθαλμών. Από εκεί και μετά, όμως, κάθε παρέκκλιση των οφθαλμών δεν είναι ανεκτή, και θα πρέπει να ελέγχεται.
Παράγοντες κινδύνου
- Οικογενειακό ιστορικό (ύπαρξη ατόμου με στραβισμό στην οικογένεια)
- Διαθλαστικό σφάλμα (π.χ. υψηλή υπερμετρωπία)
- Άλλα προβλήματα υγείας (πχ σύνδρομο Down)
Θεραπεία
Για τη θεραπεία του στραβισμού, θα επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας σε δύο κατευθύνσεις:
Αρχικά, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την αμβλυωπία του παρεκκλίνοντος οφθαλμού, ώστε να αναπτυχθεί στο ακέραιο η όρασή του. Αυτό θα γίνει με την χορήγηση γυαλιών, και τη θεραπεία κάλυψης, ώστε καλύπτοντας το «καλό» μάτι, να αναγκάσουμε τον αγκέφαλο να χρησιμοποιεί το στραβίζον.
Επιπλέον, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την απώλεια της ευθυγράμμισης των οφθαλμών. Σε ορισμένους τύπους στραβισμού μπορεί να επιτευχθεί και μόνο με τη χορήγηση γυαλιών και την διόρθωση του υπεύθυνου διαθλαστικού σφάλματος. Αν αυτό δεν είναι αρκετό, τότε η διόρθωση του στραβισμού είναι χειρουργική. Το χειρουργείο περιλαμβάνει μια αναδιάταξη της θέσης των οφθαλμοκινητικών μυών του ενός ή και των δύο οφθαλμών, ώστε να ευθυγραμμιστούν οι οπτικοί άξονες. Η απόφαση για τον χρόνο του χειρουργείου θα εξαρτηθεί ανάλογα με τον τύπο του στραβισμού.
Ο στραβισμός, λοιπόν, είναι μία πάθηση που μπορεί να αντιμετωπιστεί, αρκεί να διαγνωσθεί και να εκκινήσει εγκαίρως η θεραπεία του. Γίνεται για άλλη μια φορά αντιληπτή η μεγάλη σημασία της οφθαλμολογικής εξέτασης στα παιδιά.